Tiếng ồn và mất thính lực: tổn thương không hồi phục

Mất thính lực do tiếng ồn là loại tổn thương phòng được hoàn toàn, nhưng lại rất phổ biến — vì nó xảy ra dần và không đau.

Hai kiểu tổn thương

• Do tiếng nổ hoặc âm cực lớn — tổn thương tức thì.
• Do tiếp xúc kéo dài — tổn thương tích luỹ qua năm tháng.

Kiểu thứ hai phổ biến hơn nhiều và nguy hiểm hơn vì không ai nhận ra lúc nó đang xảy ra.

Hai yếu tố quyết định

• Cường độ âm thanh.
• Thời gian tiếp xúc.
• Âm càng lớn thì thời gian an toàn càng ngắn.
• Mỗi mức tăng cường độ rút ngắn thời gian an toàn rất nhanh.

Điểm cuối là chỗ nhiều người hiểu sai: tăng âm lượng một chút không rút ngắn thời gian an toàn một chút, mà rút ngắn rất nhiều.

Những nguồn tiếng ồn hằng ngày

• Tai nghe ở âm lượng cao.
• Quán bar, hộp đêm, buổi nhạc sống.
• Máy móc công trường, xưởng cơ khí.
• Giao thông đô thị.
• Máy cắt cỏ, máy khoan.
• Pháo và tiếng nổ.

Nguồn đầu tiên là nguồn đáng lo nhất với người trẻ vì thời gian tiếp xúc rất dài.

Cách tự đánh giá mức ồn

• Phải nói to mới nghe được nhau ở khoảng cách một sải tay.
• Tai ù hoặc như bị bịt sau khi rời khỏi.
• Nghe kém tạm thời sau đó.
• Đau hoặc khó chịu ở tai.

Nếu gặp bất kỳ dấu hiệu nào, môi trường đó đang ở mức có hại.

Về ngưỡng dịch chuyển tạm thời

• Sau tiếng ồn lớn, thính lực giảm tạm thời rồi phục hồi.
• Nhiều người coi đó là bằng chứng không sao.
• Nhưng mỗi lần như vậy đều để lại tổn thương nhỏ.
• Lặp lại nhiều lần thì phần không phục hồi tích luỹ lại.

Đây là hiểu nhầm nguy hiểm nhất về tiếng ồn: phục hồi được không có nghĩa là không mất gì.

Về tai nghe

• Đặt nguồn âm rất gần màng nhĩ.
• Người ta tăng âm lượng để át tiếng ồn xung quanh.
• Nghe nhiều giờ mỗi ngày là tiếp xúc kéo dài.
• Loại chống ồn cho phép nghe ở âm lượng thấp hơn.

Điểm cuối là lời khuyên thực tế: tai nghe chống ồn không chỉ tiện mà còn an toàn hơn, vì bạn không cần vặn to.

Quy tắc thực dụng

• Nếu người ngồi cạnh nghe được tiếng rò ra, bạn đang để quá to.
• Nghỉ tai định kỳ sau mỗi thời gian nghe dài.
• Dùng giới hạn âm lượng trên thiết bị nếu có.
• Không dùng tai nghe để ngủ ở âm lượng cao.
• Ưu tiên tai nghe chụp hoặc chống ồn ở nơi ồn.

Với thanh thiếu niên

• Đây là nhóm có thời gian dùng tai nghe dài nhất.
• Tổn thương lúc này biểu hiện sau nhiều năm.
• Không có triệu chứng ngay nên khó thuyết phục.
• Cha mẹ nên đặt giới hạn âm lượng trên thiết bị.

Cách nói có hiệu quả hơn với nhóm tuổi này: tổn thương là vĩnh viễn và không có cách chữa.

Tiếng ồn nghề nghiệp

• Người làm xưởng, công trường, nhà máy có nguy cơ cao.
• Nhạc công và nhân viên quán bar cũng vậy.
• Cần được trang bị và sử dụng bảo hộ thính lực.
• Nên đo thính lực định kỳ.

Điểm thứ ba hay bị bỏ qua: được cấp nút tai nhưng không đeo thì không có tác dụng gì.

Về nút tai

• Nút xốp rẻ và hiệu quả nếu đeo đúng cách.
• Cần vê nhỏ, đưa sâu vào ống tai rồi giữ cho nở ra.
• Đeo hờ hững làm giảm hiệu quả rất nhiều.
• Loại chuyên dụng cho nhạc công giảm đều các tần số.

Điểm cuối đáng biết với người yêu nhạc: có loại nút tai không làm âm thanh bị bí, chỉ giảm âm lượng.

Dấu hiệu đã có tổn thương

• Ù tai kéo dài.
• Khó nghe trong môi trường ồn.
• Hay phải hỏi lại.
• Người khác kêu bạn mở tivi quá to.
• Khó theo dõi hội thoại nhiều người.

Dòng thứ tư đáng chú ý: người xung quanh thường nhận ra trước bản thân người nghe kém.

Vì sao khó thuyết phục người khác

• Tổn thương không thấy được.
• Không đau nên không có tín hiệu cảnh báo.
• Hậu quả xuất hiện sau nhiều năm.
• Cảm giác nghe vẫn bình thường ở giai đoạn sớm.

Cách thuyết phục hiệu quả nhất thường là nhấn vào tính vĩnh viễn: không có phẫu thuật hay thuốc nào phục hồi được tế bào lông.

Trong gia đình

• Tivi và loa để âm lượng vừa phải.
• Không dùng loa lớn trong phòng nhỏ.
• Cẩn thận với pháo và đồ chơi phát tiếng nổ.
• Giữ khoảng cách với máy móc gia dụng ồn.

Điểm thứ ba đáng lưu ý dịp lễ tết: tiếng pháo gần có thể gây tổn thương tức thì.

Về ù tai

• Thường đi kèm tổn thương thính lực.
• Có thể rất ảnh hưởng tới giấc ngủ và tâm trạng.
• Không có cách chữa dứt điểm cho phần lớn trường hợp.
• Có các biện pháp giúp giảm khó chịu.
• Hãy đi khám nếu ù tai kéo dài hoặc chỉ một bên.

Tóm lại

Tổn thương do tiếng ồn tích luỹ qua năm tháng và không hồi phục — nghe kém tạm thời rồi phục hồi không có nghĩa là không mất gì. Tăng âm lượng một chút rút ngắn thời gian an toàn rất nhiều. Tai nghe chống ồn an toàn hơn vì bạn không cần vặn to. Và nếu người bên cạnh nghe được tiếng rò ra từ tai nghe của bạn, nó đang quá to.

Câu hỏi thường gặp