Suy giảm giác quan không đồng nghĩa với không làm việc được. Nhưng nó đòi hỏi những điều chỉnh mà nếu không ai nghĩ tới thì không xảy ra.
Điều chỉnh rẻ nhất và hiệu quả nhất
- Chỗ ngồi phù hợp trong phòng.
- Ánh sáng đủ và đúng hướng.
- Giảm tiếng ồn nền ở khu vực làm việc.
- Thông tin quan trọng gửi bằng văn bản.
- Họp có chương trình gửi trước.
Không có mục nào trong danh sách này tốn tiền đáng kể, nhưng tác động rất rõ.
Cho người thị lực kém
- Màn hình lớn hơn và đặt gần hơn.
- Tăng cỡ chữ và độ tương phản.
- Đèn bàn điều chỉnh được.
- Tránh chói từ cửa sổ hoặc đèn.
- Phần mềm đọc màn hình nếu cần.
- Tài liệu in cỡ chữ lớn.
Dòng thứ tư hay bị bỏ qua: màn hình đặt đối diện cửa sổ gây chói và mỏi mắt.
Cho người nghe kém
- Chỗ ngồi nhìn được nhiều người trong phòng họp.
- Phòng họp nhỏ, ít vang.
- Phụ đề trong họp trực tuyến.
- Ghi biên bản họp đầy đủ.
- Thông báo bằng văn bản thay vì loa.
- Điện thoại có khuếch đại hoặc chuyển sang tin nhắn.
Dòng thứ tư có lợi cho cả nhóm, không chỉ cho người nghe kém.
Về họp hành
- Gửi chương trình và tài liệu trước.
- Một người nói một lúc.
- Nêu tên người phát biểu.
- Tóm tắt quyết định cuối buổi bằng văn bản.
- Bật phụ đề khi họp trực tuyến.
Những điều này làm cuộc họp tốt hơn cho tất cả mọi người, không chỉ cho người có suy giảm giác quan.
Về việc nói ra tình trạng của mình
- Nói giúp được hỗ trợ đúng cách.
- Không nói thì người khác có thể hiểu nhầm là thiếu tập trung hoặc thờ ơ.
- Nhưng đây là quyết định cá nhân, tuỳ môi trường làm việc.
- Có thể chỉ nói với quản lý trực tiếp.
- Nói theo hướng "tôi làm việc tốt nhất khi..." thay vì nhấn vào hạn chế.
Dòng thứ hai là rủi ro thật: im lặng có thể dẫn tới đánh giá sai về năng lực.
Cách đề xuất điều chỉnh
- Nêu cụ thể thứ cần thay vì nói chung.
- Giải thích nó giúp hiệu quả công việc thế nào.
- Đề xuất giải pháp chứ không chỉ nêu vấn đề.
- Bắt đầu từ thứ đơn giản và rẻ.
Một đề xuất cụ thể và rẻ gần như luôn được chấp nhận dễ hơn một yêu cầu chung chung.
Khi đồng nghiệp không hiểu
- Phần lớn là do không biết chứ không phải ác ý.
- Giải thích ngắn gọn thường đủ.
- Nhắc lại khi cần mà không khó chịu.
- Ghi nhận khi họ điều chỉnh đúng.
Về hiệu suất
- Mệt mỏi do phải bù thông tin giác quan là có thật.
- Nghỉ ngắn định kỳ giúp duy trì hiệu suất.
- Sắp xếp việc cần tập trung vào lúc tỉnh táo nhất.
- Không tự trách khi cần nhiều thời gian hơn cho một số việc.
Khi công việc hiện tại không còn phù hợp
- Cân nhắc điều chỉnh nhiệm vụ trong cùng nơi làm.
- Chuyển sang vị trí phù hợp hơn.
- Học kỹ năng mới.
- Tìm tư vấn hướng nghiệp nếu cần.
- Không vội kết luận là phải nghỉ hẳn.
Dòng cuối quan trọng: nhiều người nghỉ việc sớm hơn cần thiết vì chưa thử hết các phương án.
An toàn lao động
- Một số công việc có yêu cầu về thị lực hoặc thính lực vì lý do an toàn.
- Cần trung thực về khả năng của mình.
- Nhưng cũng cần được đánh giá công bằng, không loại trừ cảm tính.
- Nhiều công việc có thể điều chỉnh để vẫn an toàn.
Học kỹ năng mới
- Đánh máy không nhìn bàn phím.
- Dùng phần mềm đọc màn hình.
- Đọc khẩu hình.
- Sử dụng thiết bị hỗ trợ thành thạo.
Những kỹ năng này cần thời gian học nhưng mở rộng đáng kể phạm vi công việc làm được.
Khi đi phỏng vấn
- Tập trung vào năng lực và kinh nghiệm.
- Nêu điều chỉnh cần thiết một cách cụ thể và đơn giản.
- Chuẩn bị ví dụ về việc mình đã làm tốt.
- Đề nghị chỗ phỏng vấn yên tĩnh nếu cần.
Dòng thứ hai giúp nhà tuyển dụng thấy đây là vấn đề giải quyết được, không phải rào cản.
Với người quản lý
- Hỏi nhân viên cần gì thay vì tự đoán.
- Phần lớn điều chỉnh rất rẻ.
- Giữ được nhân viên có kinh nghiệm rẻ hơn tuyển và đào tạo mới.
- Điều chỉnh cho một người thường có lợi cho cả nhóm.
Dòng thứ ba là lập luận thực tế nhất khi đề xuất với cấp trên.
Về đi lại tới nơi làm
- Cân nhắc làm việc từ xa một phần nếu công việc cho phép.
- Giờ làm linh hoạt để tránh giờ cao điểm.
- Tuyến đường quen và ổn định.
- Đi cùng đồng nghiệp cùng hướng.
Dòng thứ hai giải quyết một khó khăn thật: di chuyển trong đám đông giờ cao điểm rất khó với người suy giảm giác quan.
Tóm lại
Phần lớn điều chỉnh hiệu quả nhất nơi làm việc gần như không tốn tiền: chỗ ngồi, ánh sáng, thông tin bằng văn bản, họp có chương trình gửi trước. Không nói ra tình trạng của mình có rủi ro bị hiểu nhầm là thiếu tập trung. Đề xuất cụ thể và rẻ dễ được chấp nhận hơn yêu cầu chung chung. Và nhiều người nghỉ việc sớm hơn cần thiết vì chưa thử hết phương án.
Câu hỏi thường gặp
Có nên nói với nơi làm việc về tình trạng của mình không?
Nói giúp được điều chỉnh phù hợp, nhưng đó là quyết định cá nhân tuỳ hoàn cảnh.
Những điều chỉnh nào thường hiệu quả nhất?
Ánh sáng, chỗ ngồi, màn hình lớn, phụ đề trong họp, và cách tổ chức thông tin.
Họp trực tuyến có khó hơn không?
Có thể dễ hơn nhờ phụ đề và nhìn rõ khuôn mặt, nhưng chất lượng âm thanh là yếu tố quyết định.
Điều chỉnh có tốn kém không?
Phần lớn điều chỉnh hiệu quả nhất gần như không tốn tiền.