Kính và các thiết bị hỗ trợ thị lực

Khi kính thông thường không đủ, nhiều người nghĩ rằng không còn gì làm được. Thực tế có cả một nhóm công cụ và điều chỉnh giúp duy trì sinh hoạt.

Thị lực kém là gì

• Còn nhìn được nhưng không đủ cho sinh hoạt thông thường.
• Không cải thiện được bằng chỉnh kính thông thường.
• Khác với mù hoàn toàn.
• Mỗi người có kiểu suy giảm khác nhau.

Dòng cuối quan trọng: người mất thị lực trung tâm và người mất thị trường ngoại vi cần những hỗ trợ rất khác nhau.

Ánh sáng — yếu tố tác động lớn nhất

• Nhiều người cải thiện rõ chỉ nhờ tăng ánh sáng.
• Đèn chiếu trực tiếp vào vật cần nhìn hiệu quả hơn đèn trần.
• Đèn bàn có cần điều chỉnh được rất hữu ích.
• Nhưng cần tránh chói — ánh sáng không nên chiếu vào mắt.
• Một số người nhạy với chói cần ánh sáng dịu hơn.

Đây là can thiệp rẻ nhất và thường bị bỏ qua nhất.

Tương phản — yếu tố thứ hai

• Tăng tương phản nhiều khi hiệu quả hơn phóng to.
• Dùng thớt sẫm màu khi thái đồ sáng và ngược lại.
• Đĩa màu tương phản với thức ăn.
• Đánh dấu mép bậc thang bằng băng màu.
• Công tắc điện màu khác tường.
• Cốc sẫm màu khi rót nước để thấy mực nước.

Những điều chỉnh này không tốn kém nhưng tạo khác biệt lớn trong sinh hoạt hằng ngày.

Thiết bị phóng đại

• Kính lúp cầm tay — đơn giản, tiện mang theo.
• Kính lúp có đèn — kết hợp hai yếu tố.
• Kính lúp đặt trên trang giấy.
• Thiết bị phóng đại điện tử hiển thị lên màn hình.
• Ống nhòm nhỏ để nhìn xa.

Mức phóng đại cao hơn làm hẹp vùng nhìn, nên mức vừa đủ thường thực dụng hơn mức tối đa.

Công nghệ trên điện thoại

• Tăng cỡ chữ trong cài đặt.
• Chế độ tương phản cao.
• Chức năng đọc màn hình.
• Dùng camera làm kính lúp.
• Ứng dụng nhận diện chữ và đọc lên.
• Trợ lý giọng nói.

Với nhiều người, chiếc điện thoại sẵn có đã là công cụ hỗ trợ mạnh nhất — chỉ cần biết bật đúng chức năng.

Sách và tài liệu

• Sách chữ lớn.
• Sách nói.
• Đọc trên máy tính bảng với cỡ chữ tuỳ chỉnh.
• Nền tối chữ sáng dễ chịu hơn với một số người.

Bố trí nhà ở

• Đồ đạc để cố định vị trí, không thay đổi bất ngờ.
• Lối đi thông thoáng.
• Ánh sáng đều, không có vùng tối đột ngột.
• Đánh dấu nút bấm thường dùng bằng miếng dán nổi.
• Sắp xếp tủ có hệ thống nhất quán.

Dòng đầu tiên rất quan trọng: người thị lực kém ghi nhớ bố cục, nên di chuyển đồ đạc mà không báo là nguy hiểm.

Trong bếp

• Dụng cụ có vạch nổi hoặc đánh dấu nhiệt độ.
• Thiết bị báo mực nước khi rót.
• Dao có bao bảo vệ.
• Bếp điện có núm dễ nhận biết.
• Sắp xếp gia vị theo thứ tự cố định.

Về thuốc

• Hộp chia thuốc theo ngày và buổi.
• Dán nhãn chữ lớn.
• Nhờ dược sĩ in nhãn cỡ lớn.
• Hỏi dược sĩ nếu không phân biệt được viên thuốc.

Nhầm thuốc là rủi ro thật với người thị lực kém — hãy nói với dược sĩ, họ có cách hỗ trợ.

Đi lại

• Gậy trắng giúp dò đường và báo cho người khác.
• Có chương trình huấn luyện định hướng di chuyển.
• Đi cùng người quen ở nơi lạ.
• Học thuộc tuyến đường quen.

Dòng thứ hai đáng biết: đây là kỹ năng được dạy bài bản, không phải tự mò.

Cách hỗ trợ người thị lực kém

• Giới thiệu tên mình khi đến gần.
• Nói rõ khi rời đi.
• Mô tả bằng lời thay vì chỉ trỏ.
• Hỏi trước khi giúp thay vì tự động cầm tay dắt.
• Khi dẫn đường, để họ nắm cánh tay bạn.
• Báo trước về bậc thang và vật cản.

Dòng thứ hai hay bị quên và gây lúng túng: người ta nói tiếp mà không biết người kia đã đi.

Ra ngoài an toàn

• Kính râm giảm chói, hữu ích với nhiều bệnh mắt.
• Mũ rộng vành cũng giảm chói từ trên.
• Đi cùng người quen ở nơi đông và lạ.
• Đi vào thời điểm ánh sáng ổn định, tránh lúc chuyển sáng tối.

Dòng cuối đáng lưu ý: mắt thị lực kém thích nghi chậm, nên hoàng hôn là thời điểm khó nhất.

Về nhận diện tiền và giấy tờ

• Gấp các mệnh giá theo cách khác nhau để phân biệt.
• Dùng ví có nhiều ngăn cố định.
• Ứng dụng nhận diện tiền qua camera.
• Thanh toán không tiền mặt giảm nhu cầu phân biệt.

Dòng đầu tiên là cách đơn giản và không cần thiết bị gì.

Về hỗ trợ tâm lý

• Mất thị lực là mất mát lớn cần thời gian chấp nhận.
• Nhiều người trải qua giai đoạn buồn bã, tức giận.
• Hỗ trợ từ người cùng hoàn cảnh rất có giá trị.
• Đừng ngại tìm giúp đỡ chuyên môn.

Tóm lại

Ánh sáng và tương phản là hai can thiệp rẻ nhất mà tác động lớn nhất — tăng tương phản nhiều khi hiệu quả hơn phóng to. Điện thoại sẵn có đã là công cụ hỗ trợ mạnh nếu biết bật đúng chức năng. Đồ đạc trong nhà cần giữ vị trí cố định. Và khi giúp người thị lực kém, hãy hỏi trước và nói rõ khi bạn rời đi.

Câu hỏi thường gặp