Nhà ở an toàn cho người suy giảm giác quan

Nghịch lý là phần lớn tai nạn xảy ra ở nơi quen thuộc nhất. Lý do là ta không nhìn ngôi nhà mình bằng con mắt đánh giá rủi ro.

Nguyên tắc chung

• Ánh sáng đủ và đều.
• Lối đi thông thoáng.
• Tương phản màu sắc giữa các bề mặt.
• Đồ đạc cố định vị trí.
• Thiết bị báo động phù hợp.

Hai mục đầu giải quyết phần lớn rủi ro và gần như không tốn tiền.

Lối vào và hành lang

• Đèn cảm biến chuyển động.
• Không để giày dép, đồ đạc trên lối đi.
• Thảm chùi chân phải cố định hoặc bỏ hẳn.
• Công tắc đèn ngay lối vào.
• Bậc thềm đánh dấu màu tương phản.

Cầu thang

Đây là nơi nguy hiểm nhất trong nhà:

• Tay vịn cả hai bên nếu được.
• Tay vịn kéo dài quá bậc đầu và bậc cuối.
• Đèn đủ sáng, công tắc ở cả hai đầu.
• Đánh dấu mép bậc bằng băng màu tương phản.
• Không để đồ trên bậc thang.
• Thảm cầu thang phải cố định chắc.

Dòng thứ hai giúp người dùng biết mình đã tới bậc cuối bằng cảm giác tay.

Nhà tắm

• Thanh vịn cạnh bồn cầu và trong khu vực tắm.
• Thảm chống trượt trong và ngoài.
• Ghế ngồi tắm nếu đứng lâu khó.
• Đèn đủ sáng, không chói.
• Vòi sen cầm tay.
• Nhiệt độ nước nóng giới hạn để tránh bỏng.
• Cửa mở ra ngoài để dễ tiếp cận nếu có sự cố.

Dòng thứ sáu quan trọng với người mất cảm giác nhiệt: họ không nhận ra nước quá nóng.

Bếp

• Ánh sáng chiếu thẳng vào khu vực thao tác.
• Thớt màu tương phản với thực phẩm.
• Đồ dùng thường dùng trong tầm với, không cần leo.
• Núm bếp có đánh dấu vị trí tắt.
• Cân nhắc bếp điện thay bếp gas.
• Báo rò gas nếu dùng bếp gas.
• Bình chữa cháy và biết cách dùng.

Dòng thứ ba tránh việc leo ghế lấy đồ — nguyên nhân té ngã phổ biến.

Phòng ngủ

• Đèn ngủ hoặc đèn cảm biến trên lối ra.
• Công tắc đèn trong tầm với từ giường.
• Điện thoại để nơi với tới được.
• Giường ở độ cao dễ lên xuống.
• Lối đi từ giường tới nhà vệ sinh thông thoáng.
• Dép để đúng chỗ cố định.

Dòng thứ năm quan trọng: nhiều vụ ngã xảy ra khi đi vệ sinh ban đêm.

Phòng khách

• Ghế có tay vịn, độ cao vừa để đứng dậy.
• Không dùng thảm rời.
• Dây điện đi sát tường.
• Bàn nước có góc bo tròn.
• Đèn đủ cho việc đọc.

Thiết bị báo động

• Báo khói — bắt buộc với mọi nhà.
• Loại có đèn nháy hoặc rung cho người nghe kém.
• Báo rò gas — thiết yếu với người mất khứu giác.
• Chuông cửa có tín hiệu hình.
• Kiểm tra pin định kỳ.

Dòng cuối hay bị quên: thiết bị báo hết pin thì không bảo vệ được ai.

Về ánh sáng

• Người cao tuổi cần nhiều ánh sáng hơn người trẻ đáng kể.
• Ánh sáng đều quan trọng hơn ánh sáng mạnh.
• Tránh vùng tối đột ngột giữa các khu vực.
• Tránh chói từ đèn trần hoặc mặt sàn bóng.
• Đèn cảm biến ở lối đi ban đêm.

Dòng thứ ba quan trọng vì mắt người cao tuổi thích nghi chậm khi chuyển sáng tối.

Về tương phản

• Công tắc màu khác tường.
• Mép bậc thang đánh dấu.
• Bồn cầu và tường nhà tắm khác màu.
• Tay nắm cửa nổi bật so với cánh cửa.
• Bàn ăn và bát đĩa tương phản nhau.

Giữ đồ đạc cố định

• Người suy giảm thị lực ghi nhớ vị trí đồ vật.
• Di chuyển bất ngờ là nguy hiểm.
• Nếu cần đổi, báo và hướng dẫn lại.
• Khách tới chơi cũng cần được nhắc điều này.

Dòng cuối thực tế: người khác dọn dẹp giúp với thiện chí có thể vô tình gây nguy hiểm.

Với người sống một mình

• Có người gọi điện kiểm tra định kỳ.
• Chìa khoá dự phòng cho người tin cậy.
• Số điện thoại khẩn cấp dán nơi dễ thấy.
• Thiết bị báo động đeo người nếu có nguy cơ ngã.
• Hàng xóm biết về tình trạng của mình.

Dòng cuối có giá trị thực tế cao: hàng xóm thường là người phát hiện sự cố sớm nhất.

Khi cần sửa nhà

• Ưu tiên nhà tắm và cầu thang.
• Thanh vịn nên gắn vào tường chắc, không chỉ dán.
• Hỏi ý kiến người sẽ dùng về vị trí.
• Làm dần theo khả năng, không cần làm hết một lúc.

Dòng thứ ba quan trọng: thanh vịn gắn sai độ cao hoặc sai vị trí thì không ai dùng.

Danh sách kiểm tra nhanh

• Đi khắp nhà vào ban đêm xem có chỗ nào tối.
• Thử đi lại xem có vật cản nào không.
• Kiểm tra mọi thảm có cố định không.
• Bấm thử thiết bị báo động.
• Xem có chỗ nào phải với cao hoặc leo không.

Làm danh sách này một lần mỗi vài tháng phát hiện được nhiều vấn đề mới phát sinh.

Tóm lại

Ánh sáng và lối đi thông thoáng là hai cải thiện rẻ nhất và hiệu quả nhất. Cầu thang là nơi nguy hiểm nhất — tay vịn nên kéo dài quá bậc cuối để báo bằng cảm giác tay. Người mất khứu giác cần báo rò gas như thiết bị thiết yếu. Và đồ đạc cần giữ cố định vị trí, kể cả khi người khác dọn dẹp với thiện chí.

Câu hỏi thường gặp